Ferdydurke | inne lektury | kontakt | reklama | studia
streszczenieopracowaniebohaterowieżycie i twórczość autoratest   
Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Ferdydurke

Język „Ferdydurke”

© - artykuł chroniony prawem autorskim autor: Karolina Marlęga

Złożoność, oryginalność czy groteskowość powieści ujawnia się również w warstwie językowej. Wyskiel podkreśla, że utwór cechuje się wielostylowością: „Każdemu stylowi dostępna jest jedynie cząstka prawdy, każda wypowiedź zdradza swego autora kreując niejako własny podmiot. Gombrowicz nie formułuje „naturalnych” wypowiedzi literackich, nie odrzuca starych konwencji, aby ustanowić nowe, uznawane za niekonwencje – lecz stylizuje, parodiuje, „przedrzeźnia” najróżniejsze wzorce wypowiedzi literackich. Samo zorganizowanie komunikatu pełni niejako rolę cudzysłowu, w który ujęte zostają sensy słów i zdań (…) Gombrowiczowska stylizacja mniej lub bardziej zbliża się do parodii”, lecz odczytywanie jej jako intertekstualnego dialogu zmniejszy sens, ponieważ: „autor przedstawia w niej nie swoim stylem własne problemy”.

Opisana przez Gombrowicza rzeczywistość narusza spójność znanego nam z doświadczenia świata. Poruszane przez niego problemy są również postawione w sposób nietypowy i „dziwaczny”. Pisarz stworzył własny, oryginalny język, który od tej pory będzie go charakteryzował, o którym M. Głowiński mówi: „W Ferdydurke Gombrowicz ukształtował nową wizję świata niemającą precedensów i stworzył dla jej wyrażenia zespół środków pozwalający nadać jej kształt, znalazł więc właściwy język, którym umiał się posługiwać w sposób nowy i oryginalny”.

Cechy charakterystyczne gombrowiczowskiego stylu widocznego w Ferdydurke:

1. Poszczególni bohaterowie wypowiadają się w sposób przynależny obowiązującej akurat formie, obnażając za pomocą języka swą „gębę”.
Sposób wypowiadania się konkretnej postaci sygnalizuje, jaką przyjęła formę, jest więc ważnym czynnikiem jej budowania i zarazem obnażania.
Uczniowie posługują się swoim żargonem (np. postawił mu kica, czyli ocenę niedostateczną).

Żenujące, infantylne sformułowania, protekcjonalny ton czy tak zwane „świntuszenia” odnajdujemy w scenie, gdy inżynier Młodziak pokazuje swe „prawdziwe oblicze” w zaciszu sypialni. Odrzuca nowoczesną pozę i posługuje się zdrobnieniami doprowadzającymi jego żonę do pasji (majteczki, majtaski, zdradunia, zdradeczka, karczek).


Gwarę, rozumianą jako prostacki język niewykształconych wieśniaków możemy obserwować w częściach, w których występuje lokajczyk i parobek Walek. Próbując przyjąć wielkopański styl wymowy przy stole Hurleckich, staje się osobą godną litości. Podobnie zaskakująco i dziwacznie brzmi gwara w ustach Miętusa: „Nie wydoje, powiedom, nie wydoje, jescebyk!”.

2. Język powieści zaskakuje i jest podobny do poezji.
Język jest podobny do poezji, ponieważ poetyka Ferdydurke nie jest charakterystyczna dla prozy. Nie jest to język przezroczysty. Skupia na sobie taką samą uwagę, jak na fabule czy problematyce. Każde nowe zdanie jest bardziej zaskakujące od poprzedniego tak, jak to się dzieje w liryce. Głowiński trafnie zauważa: „[…]Gombrowicz, nie naśladując poezji, operuje słowem na jej wzór i podobieństwo”.
Julian Przyboś nazwał Witolda Gombrowicza „poetą prozy”
.
Podobny pogląd reprezentuje J. Jarzębski. Uważa on, że: Ferdydurke od początku do końca: „rozgrywa się w języku, a właściwie w wielu różnych językach, wśród których jest zarówno polszczyzna, którą mówimy i piszemy, jak język dzieł klasyków, język polityki czy ideologii, wreszcie szereg powstających jakby na naszych oczach języków „doraźnych” złożonych z kilku wyrazistych symboli, którymi porozumiewają się bohaterowie w powieściowych sytuacjach”.

Choć Gombrowicz w pewnym sensie naśladuje liryczną płaszczyznę językową, to nie pozostaje bezkrytyczny na kwestię zbyt dużego skomplikowania czy zmetaforyzowania języka poezji. W jednym z rozdziałów umieścił Wiersz, i jego „tłumaczenie”:

strona:    1    2    3  




Baza studiów
Kim chcesz zostać?

Szybki test:

Gombrowicz przedstawia przyrodę:
a) wszystkie odpowiedzi są poprawne
b) bez szczegółowości
c) bez popisów stylistycznego warsztatu
d) bez nastrojowości
Rozwiązanie

„Postawił mu kica” to przykład:
a) uczniowskiego żargonu
b) gwary małopolskiej
c) terminu paranaukowego
d) mowy pozornie zależnej
Rozwiązanie

Julian Przyboś nazwał Witolda Gombrowicza:
a) „metafizykiem prozy”
b) „poetą prozy”
c) „poetą formy”
d) „poetą zakamarków ludzkiej duszy”
Rozwiązanie

Więcej pytań

Zobacz inne artykuły:

StreszczeniaOpracowanie
„Ferdydurke” – streszczenie szczegółowe
„Ferdydurke” – streszczenie w pigułce
Witold Gombrowicz - biografia
Kompozycja i struktura „Ferdydurke”
Narracja „Ferdydurke”
Miejsce, czas akcji i ich rola w „Ferdydurke”
Język „Ferdydurke”
Gombrowiczowska walka z formą, czyli obnażenie prawdy o człowieku
Pojęcie formy na podstawie „Ferdydurke”
Kwestia niedojrzałości w „Ferdydurke”
„Pupa”, „gęba” i „łydka” – słowa- klucze
Motywy literackie w „Ferdydurke”
Forma produktem relacji międzyludzkich, czy relacje międzyludzkie wynikiem formy?
„Być człowiekiem, to recytować człowieczeństwo”, czyli o koncepcji człowieka uwikłanego w formę
Kalendarium życia i twórczości Witolda Gombrowicza - powieściopisarza, dramaturga i eseisty
O Gombrowiczu powiedzieli
Twórczość Witolda Gombrowicza
Plan losów Józia
Ekranizacje „Ferdydurke”
2004 rok rokiem Gombrowicza
Najważniejsze cytaty z „Ferdydurke”
Cytaty z Gombrowicza
Bibliografia




Bohaterowie
Bohaterowie „Ferdydurke” – sposób przedstawienia
Józio – charakterystyka bohatera
Miętus – charakterystyka bohatera
Profesor Pimko – charakterystyka postaci
Bladaczka – charakterystyka postaci
Pylaszkiewicz – charakterystyka postaci
Kopyrda – charakterystyka postaci
Zuta Młodziakówna - charakterystyka postaci
Walek - charakterystyka postaci
Młodziakowie - charakterystyka
Hurleccy - charakterystyka
Filidor, Filibert - przedstawienie postaci





Tagi: