Miejsce, czas akcji i ich rola w „Ferdydurke” ostatnidzwonek.pl
      Ferdydurke | inne lektury | kontakt | reklama | Wersja mobilna
streszczenieopracowaniebohaterowieżycie i twórczość autoratest   

Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Ferdydurke

Miejsce, czas akcji i ich rola w „Ferdydurke”

Akcja Ferdydurke rozgrywa się w Polsce, a dokładnie w Warszawie i Bolimowie.
Najistotniejsze jest podkreślenie, że miejsce, a raczej jego zmiana, ma znaczenie symboliczne. Bohater bowiem, wraz z kolejnymi przeprowadzkami (przymusowymi czy zaplanowanymi) dorasta, dojrzewa. Miejsce akcji zmienia się trzykrotnie i za każdym razem bohater obserwuje różne rodzaje formy.

Gdy apodyktyczny belfer Pimko zabiera go siłą z „bezpiecznych” ścian znanego mieszkania, Józio staje się nagle świadkiem ścierania się różnych opcji, dokonywania wyborów i podejmowania decyzji. Poznaje problemy, które czekają na niego w szkole.

Ludwik Fryde twierdzi, że Gombrowicz w wizerunku szkoły „podkreśla trafnie, że pozą jest w równej mierze idealizm, jak cynizm młodzieży, jedno i drugie wynika z namiętnego udawania dorosłych”. Profesorowie traktowali uczniów „wciąż pedagogicznie, otoczeni fałszem, dawali koncert fałszu; są okropni w liryzmie, nieudolni w ironii, żarcie, dowcipie, obrzydliwi w swoich upadkach”. Autor szczegółowego opracowania powieści widzi w gombrowiczowskiej satyrze szkolnej podobieństwo do współczesnej myśli pedagogicznej. Według krytyka: Ferdydurke atakuje szkołę tradycyjną jako wyraz kultury dwuwarstwowej, nie obejmującej człowieka w jego pełnej strukturze psychofizycznej, lecz tylko intelekt; kształcącą jednostkę nie przez uczestniczenie w życiu zbiorowości, lecz w izolacji, w oderwanej od rzeczywistości społecznej atmosferze gimnazjalnej”. Choć szkoła modeluje psychikę w decydującym dla człowieka okresie dojrzewania, jej rezultatem jest: „chroniczny kryzys poczucia rzeczywistości i niestarty osad podręcznikowych, fikcyjnych ideologii”.

Druga ważna zmiana miejsca związana jest z wykryciem innego rodzaju formy, której sedno kryje się w opozycji dwóch pojęć: staroświeckość – nowoczesność. Przebywając w domu Młodziaków Józio przygląda się zakłamaniu i hipokryzji rodziny. Ludwik Fryde takimi oto przymiotnikami określa ukazane w powieści środowisko mieszczańskie: „postępowe”, „zakłamane”. Zauważa, że: „wielkomiejska nowoczesność polega na ideałach, na snobistycznych wmówieniach”, a Józio sprytną intrygą doprowadza je do rozbicia, „do samorozkładu sztucznej formy (…) ład obyczajowo-społeczny załamuje się i załamują się ludzie pozbawieni formy-pancerza”.


Trzecie miejsce to dworek szlachecki Hurleckich w Bolimowie. Fryde pisze: „tradycja ziemiańska, subtelny "pański" obyczaj, stanowi formę-pozór, która daje "państwu" fikcyjną przewagę nad chłopstwem” Do rozbicia tej sytuacji dochodzi dzięki zbiegowi okoliczności.

Również wnętrza, czyli przestrzenie zamknięte, w których żyją bohaterowie powieści są bardzo znaczące (niosą niecodzienne nacechowanie tematyczne własną formą).

Pokój Zuty jest dowodem na to, że także otoczenie jest znakiem wszechobecnej w jej życiu nowoczesności. Pensjonarka nie ma własnego pokoju. Zastępuje jej go hall: „Była w tym wielka tymczasowość naszego stulecia, koczownictwo pensjonarki i jakieś carpe diem, które tajnymi przejściami łączyło się z gładką, wzorowaną na samochodzie naturą młodości spółczesnej”. Z kolei salon w ziemiańskim dworku i suto zastawiony stół (mimo zubożenia tej warstwy społecznej) reprezentują poglądy i upodobania szlachty: „Służący podniósł — i przeszliśmy do stołowego w stylu Henri IV, gdzie na ścianach — stare portrety, w kącie samowar syczący. Podano szynkę w cieście i groszek z puszki”.

Prócz przestrzeni zamkniętych, występują przestrzenie otwarte. Gombrowicz przedstawił szeroką panoramę wsi. Zrobił to jednak za pomocą zaledwie kilku pojedynczych słów lub struktur eliptycznych, bez popisów stylistycznego warsztatu czy szczegółowego opisu: „Przestrzeń. Na widnokręgu — krowa. Ziemia. W dali przeciąga gęś. Olbrzymie niebo. We mgle horyzont siny. Zatrzymałem się na skraju miasta i czułem, że nie mogę bez stada, bez wytworów, bez ludzkiego pomiędzy ludźmi”.

strona:    1    2  



On chce TO zrobić,
a Ty nie jesteś gotowa?

10 zdań, które pomogą Ci
zatrzymać chłopaka przy sobie!

Mój pierwszy raz...

Szybki test:

W domu Młodziaków Józio przygląda się:
a) zakłamaniu i hipokryzji
b) zacofaniu
c) szczerej postępowości
d) dobremu wychowaniu w narodowym duchu
Rozwiązanie

Akcja „Ferdydurke” rozgrywa się w Polsce, a dokładnie w Bolimowie i w:
a) Łodzi
b) Warszawie
c) Krakowie
d) Kielcach
Rozwiązanie

Trzecia część utworu traktuje o czasach, w których żyła jeszcze:
a) arystokracja
b) idea feudalna
c) warstwa chłopów pańszczyźnianych
d) szlachta ziemiańska
Rozwiązanie

Zobacz inne artykuły:

StreszczeniaOpracowanie
„Ferdydurke” – streszczenie szczegółowe
„Ferdydurke” – streszczenie w pigułce
Witold Gombrowicz - biografia
Miejsce, czas akcji i ich rola w „Ferdydurke”
Narracja „Ferdydurke”
Kompozycja i struktura „Ferdydurke”
„Pupa”, „gęba” i „łydka” – słowa- klucze
Kwestia niedojrzałości w „Ferdydurke”
Pojęcie formy na podstawie „Ferdydurke”
Gombrowiczowska walka z formą, czyli obnażenie prawdy o człowieku
Język „Ferdydurke”
„Być człowiekiem, to recytować człowieczeństwo”, czyli o koncepcji człowieka uwikłanego w formę
Forma produktem relacji międzyludzkich, czy relacje międzyludzkie wynikiem formy?
Motywy literackie w „Ferdydurke”
O Gombrowiczu powiedzieli
Kalendarium życia i twórczości Witolda Gombrowicza - powieściopisarza, dramaturga i eseisty
Ekranizacje „Ferdydurke”
Plan losów Józia
Twórczość Witolda Gombrowicza
Najważniejsze cytaty z „Ferdydurke”
2004 rok rokiem Gombrowicza
Cytaty z Gombrowicza
Bibliografia




Bohaterowie
Bohaterowie „Ferdydurke” – sposób przedstawienia
Józio – charakterystyka bohatera
Profesor Pimko – charakterystyka postaci
Miętus – charakterystyka bohatera
Walek - charakterystyka postaci
Zuta Młodziakówna - charakterystyka postaci
Kopyrda – charakterystyka postaci
Pylaszkiewicz – charakterystyka postaci
Bladaczka – charakterystyka postaci
Hurleccy - charakterystyka
Młodziakowie - charakterystyka
Filidor, Filibert - przedstawienie postaci





Tagi: