Narracja „Ferdydurke” ostatnidzwonek.pl
      Ferdydurke | inne lektury | kontakt | reklama | Wersja mobilna
streszczenieopracowaniebohaterowieżycie i twórczość autoratest   

Jesteś w: Ostatni dzwonek -> Lektury -> Ferdydurke

Narracja „Ferdydurke”

Charakterystyczną cechą powieści awangardowej jest oryginalność narratora (lub narratorów). Ferdydurke spełnia to kryterium, ponieważ jego narracja nie jest skonstruowana w sposób przynależny powieści realistycznej, w której narrator jest obiektywny, wypowiada się w trzeciej osobie jednolitym, pozbawionym ekspresji stylem, nie należy do świata przedstawionego i nie jest bohaterem dzieła. Gombrowiczowska narracja jest bardziej złożona i skomplikowana, ponieważ wypowiadają się aż trzej nadawcy, każdy inaczej i z innych powodów.

Najobszerniej występuje narracja pierwszoosobowa, czyli opowiadacz - Józio Kowalski, będący jednocześnie bohaterem utworu i uczestnikiem wydarzeń, o których opowiada. Utożsamia się w pewnym stopniu z autorem, ponieważ obaj mają szlacheckie pochodzenie, są autorami Pamiętnika z okresu dojrzewania (debiutancki utwór Witolda Gombrowicza) źle przyjętego przez krytykę, są mniej więcej w tym samym wieku (około trzydziestu lat). Opowiadacz tworzy zapis swych losów i przeżyć na wzór pamiętnika, przez co jego relacje są subiektywne, wypełnione ekspresyjnymi sformułowaniami, ujawnia się w nich jego psychiczny stan.

Narracyjny problem komplikuje się, gdy już na pierwszych stronach utworu pojawia się profesor Pimko i przenosi bohatera z powrotem do szkoły, zmieniając go w szesnasto-siedemnastoletniego ucznia szóstej klasy. Dużo odmłodzony Józio nadal pamięta przeszłość i ma świadomość swojego prawdziwego wieku. Jak więc widzimy, już na początku książki występują dwie postaci narratorów, choć Gombrowicz nie ujawnił, czy narrator kolejnych rozdziałów jest inną osobą niż ten z pierwszych stron. Trzeba przyjąć, że najobszerniejszym, pierwszoosobowym narratorem powieści jest ten sam człowiek, mający jednocześnie trzydzieści i szesnaście lat.

Innym narratorem jest osoba z Przedmów do dwóch „dodanych” opowiadań, poruszających się w obrębie felietonu i literackiego manifestu. Autor w pierwszej osobie liczby pojedynczej uzasadnia decyzję o napisaniu wstępów, określa ich funkcje. Farent pisze: „Są to fragmenty o zagęszczeniu dygresji metaliterackich i filozoficznych, jakby komentarze odautorskie, pozwalające zrozumieć intencje pisarza”. Narrator utożsamia się miejscami z Józiem, stwierdzając na przykład: „Pimko mnie udupił”.


Trzecią kreacją narratora jest ta zbliżająca Ferdydurke do powieści realistycznej (jednak o realizmie nie może być mowy, ponieważ opisane losy są nieprawdopodobne). Opowiadacz w trzeciej osobie przedstawia zdarzenia, w jakie uwikłani zostali Filidor i Filibert. Podkreślić należy fakt, iż „Narratorzy poszczególnych opowiadań są wariantem tego samego modelu”, choć mamy do czynienia z dwoma opowiadaniami. Filidor dzieckiem podszyty jest napisany w oparciu o XVIII-wieczną francuską powiastkę filozoficzną, a z kolei Filibert dzieckiem podszyty przypomina bajkę i przypowieść. Narrator tych tekstów - niejaki doktor Antoni Świstak, asystent - jest autorem wielu celnych spostrzeżeń i uwag, nieprzypominających wywodów Józia. Widać, że dysponuje większą wiedzą i dojrzalszą świadomością, niż narrator pierwszoosobowy.

Gombrowicz wyselekcjonował, zestawił, lecz przede wszystkim wykorzystał w pełni świadomie elementy tradycyjnych form wypowiedzi, z których zbudowany jest utwór. Dowodem tego są metaliterackie uwagi narratora-autora. Józio relacjonuje niekiedy swe przygody w sposób przynależny intymnemu dziennikowi. Innym razem robi to w sposób reportażowy, by znów zmienić formę wypowiedzi na powiastkę filozoficzną lub „zaczepną, groteskową, parodiującą traktaty filozoficzne mowę myśliciela bawiącego się językiem”.

Narracja w Ferdydurke jest więc niejednorodna. Występuje trzech narratorów, pod którymi ukrywa się ta sama osoba. J. Błoński mówi o skutkach takiej konstrukcji osoby narratora: „(…)dzięki zmąceniu, przysłonięciu, rozmnożeniu bohatera-narratora staje się on nie tyle lepiej widoczny, bo widać go niejasno, niedokładnie… ile bardziej obecny. Właśnie dlatego, że nie wiadomo dobrze, kim jest, zwraca ku sobie spojrzenie czytelnika. Im trudniej go uchwycić, określić, tym więcej miejsca zajmuje na literackiej scenie”.

strona:    1    2  



On chce TO zrobić,
a Ty nie jesteś gotowa?

10 zdań, które pomogą Ci
zatrzymać chłopaka przy sobie!

Mój pierwszy raz...

Szybki test:

Gombrowiczowska narracja jest złożona i skomplikowana, ponieważ wypowiadają się:
a) czterej nadawcy
b) nieokreśleni nadawcy
c) dwaj nadawcy
d) trzej nadawcy
Rozwiązanie

Najobszerniej w „Ferdydurke” występuje narracja:
a) trzecioosobowa
b) żywa
c) zdystansowana
d) pierwszoosobowa
Rozwiązanie

Zwrot narratora „Pimko mnie udupił” świadczy o tym, że:
a) w powieści następują narracyjne zwroty
b) nie lubi on nauczycieli
c) utożsamia się on z Józiem
d) odnosi sie do swoich wspomnień
Rozwiązanie

Więcej pytań

Zobacz inne artykuły:

StreszczeniaOpracowanie
„Ferdydurke” – streszczenie szczegółowe
„Ferdydurke” – streszczenie w pigułce
Witold Gombrowicz - biografia
Miejsce, czas akcji i ich rola w „Ferdydurke”
Narracja „Ferdydurke”
Kompozycja i struktura „Ferdydurke”
„Pupa”, „gęba” i „łydka” – słowa- klucze
Kwestia niedojrzałości w „Ferdydurke”
Pojęcie formy na podstawie „Ferdydurke”
Gombrowiczowska walka z formą, czyli obnażenie prawdy o człowieku
Język „Ferdydurke”
„Być człowiekiem, to recytować człowieczeństwo”, czyli o koncepcji człowieka uwikłanego w formę
Forma produktem relacji międzyludzkich, czy relacje międzyludzkie wynikiem formy?
Motywy literackie w „Ferdydurke”
O Gombrowiczu powiedzieli
Kalendarium życia i twórczości Witolda Gombrowicza - powieściopisarza, dramaturga i eseisty
Ekranizacje „Ferdydurke”
Plan losów Józia
Twórczość Witolda Gombrowicza
Najważniejsze cytaty z „Ferdydurke”
2004 rok rokiem Gombrowicza
Cytaty z Gombrowicza
Bibliografia




Bohaterowie
Bohaterowie „Ferdydurke” – sposób przedstawienia
Józio – charakterystyka bohatera
Profesor Pimko – charakterystyka postaci
Miętus – charakterystyka bohatera
Walek - charakterystyka postaci
Zuta Młodziakówna - charakterystyka postaci
Kopyrda – charakterystyka postaci
Pylaszkiewicz – charakterystyka postaci
Bladaczka – charakterystyka postaci
Hurleccy - charakterystyka
Młodziakowie - charakterystyka
Filidor, Filibert - przedstawienie postaci





Tagi: